L biologh Ludwig Moroder nes conta
Na pert dl'ega dla plueia tumeda o dla nëif che dlëiga sbriscia demez sëuravia y ngran- dësc i ruves; n'autra pert vën tëuta su dai teraces y dal crëp jan ite tan sot nchina che la anconta na vëta che ne la lascia nia tres. Nsci se muevela bel plan de viers de val dan ruvé a lum ulache la vëta fina via, dajan vita a na funtana naturela. Te chësc muvimënt se tol l'ega pea i minerai dleghei ite, aldò dla sort de crëp che la passa tres: vel’ un se dlëiga ite plu saurì, sciche p.ej. l dolomit, che lascia ora minerai coche calzium o magnesium, purtan a n'ega plu dura, y vel' un manco, sciche l porfir, che ne dà ca tan che nia. Sambën depëndel nce da tan giut che l'ega ie a cuntat cun l crëp: plu giut che la ie sota tiera, plu minerai che la se tol pea.
Coche l ie da nëus suvënz l cajo ie l'ega dla funtanes de bona cualità. L'ega, dan unì a lum o vester pieda su per unì auteda ite tl egaduz, ie filtreda y purificheda te si mu- vimënt sota tiera y tol su i minerai che la caraterisea. Purempò possel unì leprò ega da ledam da sëuravia che ne toca nia da vester. Na bona ega possa unì mpazieda p.ej. da sobanch lascià ora sëura la funta- nes zënza che chëstes sibe stravardedes sciche l toca. L’aministrazion de chemun à metù a jì, per ti judé a garantì la cualità y la segurëza de nosta ega da bever, coche scrit dant per lege, n prugram de analises de autocuntrol dl'ega da bever che vën tres l egaduz pu- blich tla majera pert dla cëses de nosc luech. Nciarià de chisc cuntroi ie l labor "Eco center" de Bulsan, che vën regular- mënter a tò su proves dl'ega pra la funtanes, i resservares o la cundotes dl'ega per les purté a analisé. L vën cialà do la carateristiches chimiches y microbiologiches dl'ega y l vën fat n valguna mesurazions sun l post. Sce vel’ valor ne fossa nia aldò de chël che ie udù dant, vëniel riesc metù n droa mesures de cumedura.
Per abiné adum de majera y miëura nfurmazions sun nosta funtanes dl'ega de Cunfin an ulù nrescì plu avisa la cualità microbiologica dl'ega ntan i mënsc d’instà y d’autonn, canche l pericul che l pudëssa ruvé tla funtanes vel’ mpaziamënt ie majer. Savon che te vel’ cajo an messù junté tlor per garantì la segurëza dl'ega. Avisa 40 proves ie unides tëutes su pra la funtanes, ma nce de teles dl'ega dl pitl ruf che passa daujin ala funtanes via. Na drëta sief metuda su da nuef chëst ann tën l bestiam dla pastura dalonc dala funtanes, smendran l pericul de mpaziamënt. Coche l fova da se aspité, pervia che l ruf passa dan ruvé pra la funtanes tres la pastura, ie l'ega dl ruf a mumënc plutosc ciarieda de bateries da sobanch. Perchël an cialà che l'ega posse degorer saurì y n à giavà ite sota l ruf n mantel che tën su l'ega nsci che l'ega dl ruf ne posse nia arsì ite pra la funtanes.
L'ega auteda ite à desmustrà na bona cua- lità ntan i mënsc de proa. Pra la funtanes sëuraprò, che ne fova nia autedes ite ma che vën adurvedes ti mënsc canche l ie plu ciarestia d’ega, an muserà n mënder mpa- ziamënt: tlo saral da ti jì do d'ansciuda per miuré sëuraprò la cualità dla funtanes.

.jpg)